Aktualności

Przeworsk to jedno z kilku miast w Podkarpackiem (m.in. Przemyśl, Jarosław, Krosno i Sanok) o olbrzymim nasyceniu obiektami zabytkowymi najwyższej klasy. Na znajdujące się w jego granicach kościoły, pałac, ratusz i dwór przeznaczono już znaczne środki, ale ciągle ich brakowało na to co jest tu w największej ilości – także zabytkowe – kamienice mieszczańskie murowane i szczególnie cenne drewniane domy rzemieślników, których zachowało się tu jeszcze tak wiele.

W ciągu ostatnich lat szereg z nich uległo bezpowrotnemu zniszczeniu cieszy więc, że Zarząd Województwa zatwierdził do finansowania projekt „Holistyczna rewitalizacja na terenie MOF Jarosław-Przeworsk”. Jego realizacja nastąpi w latach 2019-2021 związana jest z przebudowa i remontem elewacji dawnej oberży (bursy) przy ul. Krakowskiej w Przeworsku, odtworzenia drewnianego budynku z ul. Tkackiej 1 oraz budowy węzła sanitarnego z kotłownią na terenie Zajazdu-Pastewnik. Projekt przewiduje również odtworzenie brakującego fragmentu murów obronnych nad schodami łączącymi ul. Kilińskiego z ul. Gimnazjalną. Wartość całkowita projektu dla Przeworska to blisko 3 mln zł.

Przy całej tej radosnej informacji nie wolno jednak zapomnieć o tragicznym stanie dachu kryjącego jeden z najważniejszych zespołów drewnianej architektury w Pastewniku, jedynym w Polsce żywym skansenie gromadzącym zabytki architektury drewnianej z terenu Ziemi Przeworskiej. Będący jego „sercem” zespół karczmy z zabudową towarzyszącą to dawny dom rodziny Krzanów - wzniesiony na przełomie XVIII/XIX wieku. Jest to parterowy dom mieszczański z czterospadowym dachem krytym gontem. Obecnie pełni funkcję zaplecza kuchenno-gospodarczego. Drugi budynek był chałupą mieszczańską, którą dostosowano - poprzez wycięcie części ścian - do funkcji gastronomicznej.

Dach nad karczmą to gont, który już pilnie wymaga wymiany, a właścicielem obiektu jest Urząd Miejski w Przeworsku. Już na wiosnę może dojść do przeciekania dachu, a woda i zawilgocenia przyśpieszają korozję biologiczną drewna z jakiego zbudowany jest ten zabytek.

Podkarpacka Fundacja Ochrony Zabytków „Opoka” podjęła się stałej opieki (ma nawet na ten temat specjalny wpis w statucie) nad zespołem drewnianych miniatur świątyń karpackich znajdujących się w Ośrodku Rehabilitacyjno-Wypoczynkowym Caritas w Myczkowcach.

Fundacji wystąpiła już do firmy Remmers o przydział materiałów na konserwację miniaturek na ten rok, a w swoich zasobach ma jeszcze dziegieć, którym konserwuje spody drewnianych obiektów.

Centrum Kultury Ekumenicznej to park miniatur architektury drewnianej skupiający makiety kościołów i cerkwi. Jednym z celów powstania było pokazanie różnorodności stylów bogatej sakralnej architektury drewnianej, właściwej poszczególnym grupom etnicznym na obszarze dzisiejszego pogranicza polsko-słowacko-ukraińskiego. Na obszarze ok. 0,8 ha, na 10 wzgórzach, zostało ustawionych 140 makiet w skali 1:25 najstarszych drewnianych kościołów rzymskokatolickich, cerkwi prawosławnych, greckokatolickich, z terenu płd.-wsch. Polski, Słowacji i Ukrainy.

Makiety zostały wykonane przez zespół osób pod kierunkiem Janusza Kuliga, rzemieślnika z Chmielnika koło Rzeszowa, natomiast architekturę terenu przygotował Norbert Piekarski z Bliznego. Uzupełnieniem ekspozycji jest muzyka i śpiewy religijne, odpowiednie poszczególnym grupom religijno-etnicznym, oraz komentarz w kilku językach udostępniony w punkcie informacyjnym.

Drewniany kościół św. Marka Ewangelisty w Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej w efektownej, zimowej szacie.

Świątynia pochodzi z 1840 r. Jest to kościół drewniany, o konstrukcji zrębowej, szalowany, jednonawowy z niewielkim prezbiterium zamkniętym trójbocznie, po którego bokach są dwie przybudówki i zakrystie. Przy nawie od południa, od zachodu są niewielkie kruchty. Świątynia nakryta jest płaskim stropem, wspartym na czterech słupach. Ołtarze kościelne pochodzą z końca XIX wieku. W świątyni znajduje się także barokowa chrzcielnica i kropielnica. Mieścił się przy ulicy Rzochowskiej, w dzielnicy Mielca – Rzochów.

Kościół pełnił rolę świątyni parafialnej parafii św. Marka Ewangelisty w Mielcu do 14 grudnia 2003 r., kiedy to biskup Wiktor Skworc poświęcił nowy, murowany kościół parafialny. Kościół drewniany wraz z dzwonnicą został w maju 2008 r. przekazany skansenowi w Kolbuszowej. Oba obiekty rozebrano w czerwcu 2010 r., a następnie przewieziono do Kolbuszowej i złożono tworząc nowy dział ekspozycji.

Muzeum Okręgowe w Rzeszowie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przy wsparciu Marszałka Województwa Podkarpackiego zrealizowało w 2018 r. projekt „Konserwacja zespołu rzeźb sakralnych w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie”. Jego celem było wykonanie prac konserwatorsko-restauratorskich przy XVII- i XVIII-wiecznych obiektach snycerki, które ze względu na zły stan zachowania do tej pory były przechowywane w magazynie.

Całość działań konserwatorskich nad zespołem 11 rzeźb została przeprowadzona w pracowni Łucji Brzozowskiej. Ponieważ rzeźby te nie stanowią już przedmiotu kultu, przy ich „odnowieniu” zastosowano zasady konserwacji zachowawczej, charakterystycznej dla obiektów muzealnych. W myśl tej strategii skoncentrowano się w głównej mierze na zabiegach mających na celu ochronę i zabezpieczenie obiektu przed dalszym zniszczeniem a zminimalizowano ingerencję w jego strukturę, w zachowaną polichromię, a szczególnie w pierwotną estetykę.

Prace konserwatorskie przeprowadzone zostały z poszanowaniem dla warstw oryginalnych. Uzupełnienia zaprawy i warstwy malarskiej oraz retusze wykonano jedynie w obrębie większych powierzchni szczątkowo zachowanej polichromii - w celu uczytelnienia ocalałych fragmentów warstwy malarskiej. Zabiegi wykonano przy użyciu materiałów stabilnych optycznie oraz odwracalnych - istnieje możliwość usunięcia ich w przyszłości, bez ryzyka uszkodzenia oryginału.

Wystawę zakonserwowanych rzeźb można oglądać bezpłatnie w Muzeum do końca roku. Natomiast na stronach Wirtualne Muzea Podkarpacia można zobaczyć digitalizację rzeźb przed i po konserwacji, materiał filmowy oraz animacje zrealizowane przez Laboratorium 3D Muzeum Okręgowego w Rzeszowie.

W tym roku ma się rozpocząć rewitalizacja rynku na osiedlu Rozwadów w Stalowej Woli. Miasto otrzymało na ten cel 10 mln zł dofinansowania (całkowity koszt prac to ok. 18 mln zł) przyznane przez samorząd województwa podkarpackiego. Niebawem ogłoszony zostanie przetarg, który wyłoni wykonawcę robót trwających – jak się planuje - do 2020 r.

Skala inwestycji w dzielnicy Stalowej Woli Rozwadów jest znaczna. Wyrównana zostanie płaszczyzna rynku, z której zniknie zajezdnia autobusowa zastąpiona przez dwa przystanki dla miejskiej komunikacji elektrycznej. Przywrócone zostaną dawne historyczne elementy, jak fontanny i zdroje uliczne, powstanie też miejsce do organizacji masowych imprez kulturalnych. Remont czekają także ulice okalające rozwadowski rynek, a końcowym efektem wszystkich prac będzie modernizacja ponad stuletniego budynku dawnego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, który zacznie pełnić funkcję osiedlowego domu kultury.

Rozwadów to obecnie dzielnica w północnej części Stalowej Woli, w latach 1690-1973 było samodzielnym miastem.

fot. - projekt wykonawczy Rewitalizacji Rynku w Stalowej Woli – Rozwadowie wykonany przez firmę ATELIER ARCHITEKTURY RADOSŁAW ŻUBRYCKI ze Zgorzelca na podstawie koncepcji opracowanej przez Garden Concept oraz wniosków zgłaszanych przez mieszkańców.

Źródło i więcej zdjęć: http://centrumrewitalizacji.pl/projekt-wykonawczy-rewitalizacji-rynku-w-stalowej-woli-rozwadowie/

turystyka smaki zielone eprocarpathia