Aktualności

Towarzystwo Karpackie, Biblioteka PL, Katedra Informatyki PL oraz Fundacja Forum Akademickie zapraszają w sobotę, 23 listopada 2019 r., do Biblioteki Politechniki Lubelskiej na konferencję popularnonaukową pt. „Architektura sakralna w Karpatach”. Początek wydarzenia godz. 10.00, wstęp wolny.

Spotkanie ma zaprezentować ogromne bogactwo murowanej i drewnianej architektury sakralnej na terenie całych Karpat. W programie referaty wygłoszą:
- Obrządki chrześcijańskie w Karpatach na przestrzeni dziejów, prof. Andrzej Gil, Katolicki Uniwersytet Lubelski
- Gotycka architektura sakralna na Spiszu, prof. Tadeusz Trajdos, Instytut Historii PAN
- Voronec – perła bukowińskich cerkwi malowanych, Aleksander Dymek, Towarzystwo Karpackie
- Architektura kościołów reformowanych, Stanisław Figiel, Towarzystwo Karpackie
- Wprowadzenie do problematyki średniowiecznych kościołów drewnianych w Małopolsce południowej, dr Piotr Łopatkiewicz, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Krośnie
- Z zagadnień najstarszej ikonografii niezachowanych kościołów drewnianych Małopolski południowej, dr Tadeusz Łopatkiewicz, Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Krośnieńskiej
- Cerkiew huculska – wszystko co chcielibyście wiedzieć, ale boicie się zapytać, dr Włodzimierz Witkowski, Politechnika Łódzka
- Cerkiewne zespoły architektoniczne na terenie historycznej eparchii przemyskiej, Jarosław Giemza, Muzeum Zamek w Łańcucie
- Skanowanie 3D obiektów architektonicznych – przeniesienie do świata VR, dr Krzysztof Dziedzic, dr Marcin Barszcz, Katedra Informatyki Politechniki Lubelskiej
- Mała architektura sakralna w Karpatach, Andrzej Wielocha, Towarzystwo Karpackie
– Cerkwie z Maramureszu – archetyp drewnianej cerkwi rumuńskiej, prof. Jerzy Montusiewicz, Instytut Informatyki Politechniki Lubelskiej
- Cerkwie z Densuş i Curta de Argeş – między prostotą a finezją, Stanisław Figiel, Towarzystwo Karpackie
W przerwie konferencji ok. godz. 12.00 odbędzie się wernisaż wystawy fotograficznej „Budownictwo sakralne w Karpatach – reminiscencje”.

W Rokietnicy (powiat jarosławski) do sprzedania jest zabytkowy zespół dworsko-parkowy. Obiekt czeka na nowego właściciela, który wykona remont i przeprowadzi prace renowacyjne. Może on liczyć na wsparcie merytoryczne, jak i pomoc finansową na wykonanie prac konserwatorskich od Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Dwór został wybudowany na przełomie XIX/XX wieku. Murowany częściowo podpiwniczony, założony na rzucie w kształcie litery L, dwukondygnacyjny. Bryła rozczłonkowana licznymi ryzalitami. Korpus główny stanowią dwa skrzydła – główne na osi wschód - zachód nakryte jest dachem kalenicowym ze szczytami w elewacjach wschodniej i zachodniej. Prostopadle do korpusu przylega skrzydło południowe poprzedzone parterowym portykiem. Przy nim dostawiona trzykondygnacyjna wieża. Elewacje o bogatej dekoracji sztukatorskiej o eklektyczno-secesyjnym charakterze. Na przełomie XIX/XX wieku właścicielem zespołu był Ludwik Świeżawski, a następnie Eustachy Uznański (zespół pozostaje własnością rodziny Uznańskich do zakończenia II wojny światowej). Po wojnie w budynku dworu mieściło się gimnazjum, następnie ośrodek zdrowia, następnie w latach 70. magazyn i mieszkania na piętrze. W końcu lat 80. XX wieku dwór, spichlerz i park stał się własnością prywatną. Powierzchnia użytkowa: dwór 677 m2, spichlerz 700 m2.

Generalny remont rozpoczęto w latach 1989-1990. Wykonano remont więźby dachowej, wymieniono pokrycie dachu na nową blachę, zrobiono nowe żelbetowe stropy, zerwano stare posadzki i większość tynków oraz wymieniono stolarkę okienną. Jednak od 1990 r. w obiekcie nie kontynuuje się prac remontowych. Remontu generalnego wymaga budynek spichlerza.

Zespół usytuowany jest na zachód od głównej zabudowy wsi, przy drodze prowadzącej do Woli Rokietnickiej. Zajmuje teren ok. 3,5 ha. Centralne miejsce zespołu zajmuje dwór, na południe od niego położony jest murowany spichlerz. W części wschodniej znajdują się dwa stawy.

Kontakt z właścicielami: tel. 606958605, e-mail Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.. Kontakt z osobą upoważnioną do oprowadzenia po obiekcie: tel. 725137237, 166221080.

fot. Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Przemyślu (3)

Mowa o liczącej 408 stron publikacji „Leksykon drewnianej architektury sakralnej województwa podkarpackiego”, którą wydało Stowarzyszenie „Pro Carpathia”. Została tylko końcówka egzemplarzy tego wydawnictwa, stąd też decyzja jej wyprzedaży w extra niskiej cenie 50 zł za sztukę w terminie zakupu do 30 sierpnia br. Można zamawiać ją także w e-sklepie Podkarpackie Smaki, ale wtedy dochodzą jeszcze koszty przesyłki.

Dzieło zawiera charakterystykę 256 zespołów i pojedynczych obiektów zachowanej zabudowy sakralnej w Podkarpackiem zbudowanej przed 1950 r. To 149 dawnych i obecnych cerkwi, 96 kościołów i dużych kaplic, 57 wolnostojących dzwonnic cerkiewnych i kościelnych oraz jeden dawny zbór protestancki. Ich opisy zilustrowano w sumie 1200 aktualnych, ale także i archiwalnych, zdjęć. Każdy opis obiektu posiada krótkie streszczenie w języku angielskim oraz ukraińskim.
W „Suplemencie” Leksykonu udało się z kolei zebrać informacje o 467 miejscowościach z regionu, w których kiedyś istniały drewniane cerkwie, kościoły, zbory, synagogi i dzwonnice, a które uległy zniszczeniu w czasie od połowy XIX wieku do 2007 r. I co ważne odnaleziono i pozyskano 535 archiwalnych zdjęć, które pokazują bryłę, a czasami i wnętrze wraz z wyposażeniem tych niezachowanych świątyń.

Książkę można bezpośrednio zakupić w siedzibie Stowarzyszenia „Pro Carpathia” w Rzeszowie (Rynek 16, II piętro) oraz w e-sklepie Podkarpackie Smaki: https://www.sklep.podkarpackiesmaki.pl/produkt/ksiazki-i-kartki/leksykon-drewnianej-architektury-sakralnej-wojewodztwa-podkarpackiego

Parafialny kościół rzymskokatolicki św. Michała Archanioła usytuowany jest w centrum wsi Michałówka (gm. Radymno).

Jego budowę sfinansował kasztelan przemyski Józef Drohojowski w latach 1763-1765 świątyni. Zniszczony poważnie w czasie działań wojennych w 1914-1915 r., urządzono w nim stajnię. Odbudowa w 1916 r. doprowadziła do zmiany bryły architektonicznej (obniżenie wysokości dachu, zamknięcie prezbiterium ścianą prostą i przykrycie go niskim, dwuspadowym dachem).

W latach 2008-2009 z inicjatywy proboszcza ks. Krzysztofa Szczygielskiego poddany pracom konserwatorskim (rekonstrukcja bryły architektonicznej, przy płn. ścianie prezbiterium rekonstrukcja zakrystii, wymiana podwalin, wzmocnienie podmurówki). Ze ścian zewnętrznych zdjęto deskowe szalowanie i przywrócono pierwotne pokrycie gontem. W 2009 r. w nawie płn. odsłonięto malowidła z przedstawieniem scen ze Starego i Nowego Testamentu, ujętych w medaliony, na ścianach prezbiterium iluzjonistyczne malowidła z motywami detali architektonicznych (II poł. XVIII w.).

 

fot. Grażyna Stojak (2), Tomasz Olbrych (1), Internet (1)

 
 
 

Cmentarz żydowski w Baligrodzie (Podkarpackie) usytuowany jest w pobliżu rynku tego dawnego miasteczka. Obecnie zajmuje ok. 1 ha powierzchni niewielkiego wzniesienia, przetrwało na nim grubo ponad 200 kamiennych nagrobków, z których najstarsze datowane są na lata 30. XVIII wieku.

Do 2006 r. był to zakrzaczony i porośnięty chwastami obszar „zapomniany przez Boga i ludzi”. W tym roku z inicjatywy Stowarzyszenia Magurycz oraz wolontariuszy rozpoczęto pierwsze prace porządkowe. W kolejnych latach wyremontowano 161, a odsłonięto łącznie ok. 260 macew, w tym zniszczone i we fragmentach. Wśród nich odnaleziono doskonale zachowane wapienne macewy z lat 30. XVIII wieku. Najstarszy obecnie zidentyfikowany nagrobek pochodzi z 1731 r. i stoi na grobie Aharona, syna Israela.

Na nekropolii możemy zobaczyć - jeden z nielicznych w całych Bieszczadach - nagrobek tumbowy. Dzięki znajdującej się na nim wypukłej inskrypcji wiemy, że pochowano pod nim Cwi Hirsza syn Mosze. Tumba jest poziomym nagrobkiem (w przeciwieństwie do pionowych macew), który wykształcił się wśród Żydów sefardyjskich (pochodzących z Portugalii i Hiszpanii).

Podczas II wojny światowej Niemcy wywieźli dużą liczbę macew z cmentarza i wybrukowali nimi baligrodzki rynek. Znajdują się tam do dzisiaj, pod warstwą asfaltu.



fot. Szymon Modrzejewski

turystyka smaki zielone eprocarpathia